KULUÇKA MAKİNESİNE KONULACAK TAVUK YUMURTALARININ SEÇİMİ VE SAKLANMASI
Kuluçka makinesine konulacak yumurtalardan verim alabilmek için bazı ön koşulların yerine getirilmesi lazımdır.
- Kuluçkaya konulacak yumurtaların, yüksek verim yeteneğine sahip cins tavuk ve horozlardan elde edilmişdöllenmiş yumurtalar olması.
- Yumurtaların damızlığa elverişli olması ve makineye konulana kadar uygun şart ve sürede saklanması.
A) YUMURTANIN DÖLLENMESİ
Tavuğun yumurta yapmasında horozla çiftleşmiş olmasının hiç bir etkisi yoktur. Zaten marketlerde satılan çiftlik yumurtaları dölsüz yumurtalardır. Sürüde hiçbir horozun olmaması halinde bile gerekli şartlar sağlanırsa tavuklar düzenli olarak yumurtlarlar. Fakat bu yumurtalar dölsüz olduğundan bu yumurtalardan civciv alınamaz. Yumurtaların döllenmiş olup olmamaları üretimin olumlu sonuç vermesinde birinci derecede rol oynar. Eğer makineye konulacak yumurtalar dölsüz ise hem makineyi boşuna işgal eder hem de yumurtalar makinede geçirilen süre içerisinde bozulur.
Yumurtaların döllü olup olmadıklarını önceden anlamak mümkün değildir. Bu ancak makine içerisinde geçirilecek 4-5 gün sonunda belli olur. Fakat hayvanların dölsüz yumurta yapmalarının sebebi bilinmektedir. Bunları göz önüne alan üretici yüksek oranda döllü yumurta elde edebilir. Bununla beraber tüm koşullar yerine getirilse bile tavukların %10-15 dölsüz yumurta çıkarmaları normal karşılanmalıdır.
Aşağıda yumurtaların döllenmesini engelleyen başlıca nedenler yer almaktadır.
1) Tavuk ya da horozun cinsel organlarında kusur bulunması.
2) Tavuk veya horozların genel sağlık durumlarında bozukluk ya da hastalık.
3) Hayvanların yaşlı olması.
4) Tavuk ve horozların protein ve vitamin bakımından zayıf yemlerle beslenmesi.
5) Hayvanların soydan gelen dölleme yeteneklerinin az olması.
6) Sürüdeki horoz sayısının yeterli olmaması.
7) Havaların çok soğuk ya da sıcak olması.
8) Sağlıksız kümes ortamı.
Genellikle 2-3 yaşındaki tavuk ve horozlardan alınan yumurtaların döl oranı yüksektir. İyi verim alabilmek için sürüyü 7-8 tavuğa bir horoz düşecek şekilde ayarlamak gerekir.
B) KULUÇKAYA AYRILACAK YUMURTALARIN SEÇİMİ VE SAKLANMASI
Makineye konulacak damızlık yumurtalardan yüksek verim almak ve çıkacak civcivlerin kuvvetli olmalarını sağlamak için aşağıdaki özellikleri dikkate almak gerekir:
1)Seçilecek yumurtalar ne çok büyük ne de küçük olmalıdır. En ideali 55-65 gram arasında olanlarıdır. Normalden büyük yumurtalar çift sarılı olabileceğinden civciv çıkartmazlar. Küçük yumurtaların içerisinde ise embriyo yeterince gelişip dışarı çıkamaz. Bunun yanında yumurtaların biçimi de önemlidir. Yumurtalar sivri ya da tostoparlak olmamalıdır.
2) Yumurtalar verimli soydan gelen genç ve sağlıklı hayvanlardan alınmalıdır.
3) Follukların sıcak ya da soğuk olması, yumurtaları olumsuz etkiler. Bu nedenle folluklar sürekli olarak kontrol edilmeli ve yumurtalar fazla beklemeden toplanmalıdır. Toplanan yumurtalar 10-15 derecedeki havadar ve yeterince ışık alabilen saklama odalarında hava boşlukları yukarı gelecek şekilde dizilirler. Eğer ortam +3 dereceden soğuk ise embriyo ölür. +20 dereceden yukarıdaki sıcaklıklarda ise embriyo zayıflar. En iyi saklama sıcaklığı yukarıda yazıldığı gibi 10-15 derecedir.
4) Makineye konulacak yumurtaların taze veya bayat olması verime büyük etkisi vardır. Makineye konulacak yumurtalar ne kadar taze olursa verim o kadar yüksek olur. 15 günden fazla beklemiş yumurtalar makineye konmamalıdır. Makineye konulacak yumurtaların 8-12 günden fazla beklememiş olması önemle tavsiye edilir.
5) Seçilecek yumurtalarda en ufak bir çatlağın dahi olmaması gerekmektedir. Yumurtanın yüzeyinin fazla pürüzlü olması da verime olumsuz yönde etki eder. Saklama odalarında nemin %70 civarında olması gerekmektedir. Bu oranı sağlamak içinde yerlere su kapları konulması, duvarların ıslatılması gibi yollara başvurula bilinir. Fakat yumurtalar saklama esnasında kesinlikle su ile temas etmemelidir.
Kir, kabuğun hava gözeneklerini tıkayacağından yumurtalar kuru bir bezle temizlenmelidir. Çok kirli yumurtaların makineye konulmaması daha doğru olur. Böylece kir üzerinde barınan mikropların diğer yumurtalara bulaşması engellenmiş olur.
6) Makineye konulmak üzere bekletilen yumurtalar her gün düzenli olarak kendi eksenleri boyunca hareket ettirilmelidir. Böylece yumurta sarısının, yumurta zarına yapışması engellenmiş olur.
Not : Yukarıda yazılan bilgiler tavuk yumurtaları için geçerlidir. Özellikle av hayvanlarının(Sülün, keklik..) saklama süreleri tavuklara nazaran daha düşük tutulmalıdır.